Biện pháp so sánh và nhân hoá – Tiếng Việt lớp 3

1. Biện pháp so sánh

So sánh là đối chiếu sự vật này với sự vật khác có nét giống nhau để câu văn sinh động, gợi hình ảnh rõ hơn.

Một hình ảnh so sánh thường gồm ba phần:

2. Biện pháp nhân hoá

Nhân hoá là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn dùng cho con người, làm cho sự vật trở nên gần gũi, sống động như người.

Ba cách nhân hoá thường gặp

1. Gọi sự vật bằng từ ngữ dùng để gọi người: chị gió, bác xe buýt, ông mặt trời.
2. Tả sự vật bằng từ ngữ chỉ hoạt động, đặc điểm của người: “Cây phượng vẫy tay chào chúng em.”; “Chiếc đồng hồ chăm chỉ làm việc suốt đêm.”
3. Nói chuyện với sự vật như nói với người: “Mây ơi, mây có mệt không?”

3. Ví dụ

Ví dụ 1. “Bác xe buýt sáng nào cũng dậy sớm đưa mọi người đi làm.”
→ Nhân hoá: gọi xe buýt là bác; tả xe buýt dậy sớm, đưa mọi người đi làm như một người chăm chỉ.

Ví dụ 2. “Mặt hồ buổi sớm phẳng lặng như một tấm gương lớn.”
→ So sánh: mặt hồ được so sánh với tấm gương, từ so sánh là như.

Ví dụ 3. “Chị trăng tròn như chiếc đĩa bạc, mỉm cười nhìn xuống sân nhà.”
→ Câu có cả hai biện pháp: so sánh (trăng – đĩa bạc) và nhân hoá (gọi chị trăng, trăng mỉm cười).

4. Lưu ý

• “Con chó sủa vang.” không phải nhân hoá vì sủa là hoạt động của chính con chó.
• “Bạn Nam cao hơn bạn Minh.” là so sánh hơn kém giữa hai người, không phải nhân hoá.
• Khi tự đặt câu, hãy chọn sự vật dùng để so sánh có nét giống thật sự (cùng màu, cùng hình dáng, cùng âm thanh…).

5. Tự kiểm tra

1. Tìm hình ảnh so sánh trong câu: “Những ngôi sao lấp lánh như ngàn ngọn đèn nhỏ.”
2. Câu “Cô bút chì nằm ngoan trong hộp.” dùng biện pháp gì?

Đáp án: 1) ngôi sao được so sánh với ngọn đèn nhỏ (từ so sánh: như). 2) Nhân hoá: gọi bút chì là cô, tả bút chì nằm ngoan.