Phép cộng có nhớ trong phạm vi 100 – Toán lớp 2

1. Thế nào là phép cộng có nhớ?

Khi cộng hai số, ta luôn cộng từ hàng đơn vị trước rồi mới đến hàng chục. Nếu các chữ số ở hàng đơn vị cộng lại được 10 hoặc nhiều hơn 10, ta chỉ viết chữ số hàng đơn vị của kết quả, còn 1 chục thì nhớ sang hàng chục. Phép cộng như vậy gọi là phép cộng có nhớ.

Ví dụ: trong phép cộng $47 + 36$, hàng đơn vị là $7 + 6 = 13$. Số 13 gồm 1 chục và 3 đơn vị, nên ta viết 3 và nhớ 1 sang hàng chục.

2. Cách đặt tính và tính

Viết số thứ nhất ở trên, số thứ hai ở dưới sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột: đơn vị thẳng đơn vị, chục thẳng chục.
Viết dấu cộng ở bên trái, giữa hai số, rồi kẻ một vạch ngang.
Tính từ phải sang trái: cộng hàng đơn vị, sau đó cộng hàng chục và nhớ thêm 1 nếu có.

Ghi nhớ: Đặt tính thẳng cột – Tính từ phải sang trái – Hàng đơn vị cộng được từ 10 trở lên thì viết chữ số hàng đơn vị và nhớ 1 sang hàng chục.

3. Ví dụ

Ví dụ 1. Tính $47 + 36$

	4	7
+	3	6
	8	3

• $7 + 6 = 13$, viết 3, nhớ 1.
• $4 + 3 = 7$, thêm 1 bằng 8, viết 8.
Vậy $47 + 36 = 83$.

Ví dụ 2. Tính $58 + 6$

Viết số 6 thẳng cột với chữ số 8 (hàng đơn vị). $8 + 6 = 14$, viết 4, nhớ 1. Hạ 5, thêm 1 bằng 6, viết 6. Vậy $58 + 6 = 64$.

Ví dụ 3. Tính $65 + 35$

$5 + 5 = 10$, viết 0, nhớ 1. $6 + 3 = 9$, thêm 1 bằng 10, viết 10. Vậy $65 + 35 = 100$.

Ví dụ 4. Bài toán có lời văn

Thùng thứ nhất đựng 28 lít nước. Thùng thứ hai đựng nhiều hơn thùng thứ nhất 15 lít nước. Hỏi thùng thứ hai đựng bao nhiêu lít nước?

Bài giải: Thùng thứ hai đựng số lít nước là: $28 + 15 = 43$ (l). Đáp số: 43 l nước.

4. Mẹo tính nhẩm

Tách số để tròn chục: $38 + 7 = 38 + 2 + 5 = 40 + 5 = 45$.
Thêm bớt cùng một số: $29 + 45$: lấy 1 từ 45 cho 29 để được $30 + 44 = 74$.
Đổi chỗ các số hạng: $6 + 57 = 57 + 6 = 63$. Đổi chỗ các số hạng thì tổng không thay đổi.

5. Lưu ý – lỗi thường gặp

Quên nhớ: tính $47 + 36$ ra 73 là sai vì quên cộng thêm 1 ở hàng chục.
Đặt tính lệch cột: khi cộng số có hai chữ số với số có một chữ số, phải viết số có một chữ số thẳng cột hàng đơn vị.
Nhớ nhầm: chỉ nhớ 1 khi tổng hàng đơn vị từ 10 trở lên; nếu tổng nhỏ hơn 10 thì không nhớ.
Sau khi tính xong, em hãy thử ước lượng: $47 + 36$ gần bằng $50 + 35 = 85$, vậy kết quả 83 là hợp lí.

6. Tự kiểm tra

Đặt tính rồi tính: $36 + 48$; $57 + 9$; $74 + 26$.
Lớp 2B trồng được 27 cây. Lớp 2C trồng được nhiều hơn lớp 2B 8 cây. Hỏi lớp 2C trồng được bao nhiêu cây?

Đáp án: 1) 84; 66; 100. 2) $27 + 8 = 35$ (cây).