Tỉ số phần trăm và ba dạng toán cơ bản – Toán lớp 5
Cập nhật 17/10/2026 · 0 lượt xem
1. Tỉ số phần trăm là gì?
Kí hiệu % đọc là “phần trăm”. Ta có 25% nghĩa là $\frac{25}{100}$, tức là 25 phần trong 100 phần bằng nhau.
Ví dụ: trong 100 viên bi có 25 viên màu đỏ thì số bi đỏ chiếm 25% tổng số bi.
Một số cách viết bằng nhau: $\frac{1}{2}$ = 0,5 = 50%; $\frac{1}{4}$ = 0,25 = 25%; $\frac{3}{4}$ = 0,75 = 75%; $\frac{1}{10}$ = 0,1 = 10%.
2. Dạng 1: Tìm tỉ số phần trăm của hai số
Ví dụ 1. Một trường có 600 học sinh, trong đó có 315 học sinh nữ. Tỉ số phần trăm của số học sinh nữ và số học sinh toàn trường là:
$315 : 600 = 0{,}525$ = 52,5%.
3. Dạng 2: Tìm giá trị phần trăm của một số
Ví dụ 2. Tìm 15% của 240 kg: $240 \times 15 : 100 = 36$ (kg).
Ví dụ 3. Một chiếc cặp giá 150 000 đồng, nay giảm giá 10%. Số tiền được giảm là: $150\,000 \times 10 : 100 = 15\,000$ (đồng). Giá mới là: $150\,000 - 15\,000 = 135\,000$ (đồng).
4. Dạng 3: Tìm một số khi biết giá trị phần trăm của nó
Ví dụ 4. Lớp 5A trồng được 45 cây, bằng 20% số cây cả khối trồng. Số cây cả khối trồng là: $45 \times 100 : 20 = 225$ (cây).
5. Cách nhận ra dạng bài
| Đề bài hỏi | Dạng | Cách làm |
|---|---|---|
| “… chiếm bao nhiêu phần trăm …?” | Dạng 1 | $a : b \times 100$ |
| “Tìm 30% của …” | Dạng 2 | $A \times 30 : 100$ |
| “30% của một số là … Tìm số đó.” | Dạng 3 | $B \times 100 : 30$ |
6. Lưu ý – lỗi thường gặp
- Thương 0,525 phải nhân 100 thành 52,5%; viết “0,525%” là sai.
- Ở dạng 1, chú ý thứ tự: “tỉ số phần trăm của $a$ và $b$” là $a : b$, không phải $b : a$.
- Hai đại lượng phải cùng đơn vị trước khi tìm tỉ số (ví dụ cùng kg hoặc cùng gam).
- Nếu phép chia không hết, thường lấy thương đến bốn chữ số ở phần thập phân rồi mới nhân 100 (ví dụ $2 : 3 \approx 0{,}6666$ → 66,66%).
7. Tự kiểm tra
- Tìm tỉ số phần trăm của 18 và 24.
- Tìm 35% của 80.
- Biết 40% của một số là 60. Tìm số đó.
Đáp án: 1) 75%; 2) 28; 3) 150.